Vitamin deposu komünist kolası, kvas!

1

Bir zamanlar ‘komünist kolası’ olarak anılan ve çavdar ekmeğinin mayalanması ile üretilen kvas, Rus klasiklerine meraklı okuyucuların ve Sovyet ülkelerine seyahat etmiş olanların aşina olduğu şifa kaynağı bir içecek. Soğuk algınlığı, ateş ve hazım sorunları gibi birçok rahatsızlık için kullanılıyor, Rus hastanelerinde her hasta için gerekli günlük içecek olarak verilir.

Etimolojik kökeni eski doğu Slav dilinde ‘maya’ anlamına gelen kvas, ‘komünist kolası’ olarak anılsa da, Doğu Avrupa’da antik çağlardan bu yana yaygın olarak tüketiliyor.

 

kvas

 

Rusya, Belarus, Gürcistan, Ukrayna, Estonya, Polonya, Litvanya gibi tüm eski Sovyet bloku ülkelerinin en popüler içeceklerinin başında gelen kvas, 0.05-1.44% oranında alkol içeriyor ve alkol oranının düşüklüğü nedeniyle Rus standartlarında, alkolsüz içecekler arasında gösteriliyor. Koyu kahverengiden sarıya kadar uzanan renk skalası, üretiminde kullanılan ekmeğin çeşidine bağlı olarak değişiklik gösteriyor.

r108454

 

Eski Sovyet bloku ülkelerinde özellikle yaz aylarında sokaklarda sarı tankerlerde satılan kvas, insanların sudan daha fazla tercih ettiği içecek sayılıyor.

 

kvasv

 

Kvas, probiyotik ve prebiyotik bakteriler açısından zengin olması nedeniyle bağışıklığı güçlendiriyor, yaz aylarında terlemeyle kaybedilen vitamin ve minerallerin tamamlanmasını sağlıyor.

 

16

 

İçerdiği süt asidi, vitaminler, serbest amino asitler, çeşitli şekerler ve mikro elementler sayesinde; sindirim sistemini olumlu etkiliyor, zararlı mikropların üremesini önlüyor, organizmanın faaliyetlerini düzenliyor, kalp damar sağlığına olumlu etkide bulunuyor. İştah açıcı ve enerji verici özelliği sayesinde hamileler dahil olmak üzere 7’den 70’e her yaş grubu tarafından tüketiliyor.

 

01-Hlebnyj-kvas

 

İngilizcede ‘ekmek içeceği’ olarak adlandırılan  kvass; Antik Sümer ve Mısır’da arpadan mayalanarak üretilen Bira, Afrika’da “Millet” adı verilen tahıl grubundan mayalanan “Millet Birası”, Asya’nın pirinç şarapları, manyok ve mısır bitkileri ile mayalanan (Cassava ve Chicha) Amerika içecekleri ve Türklerin at sütünden mayaladıkları kımız ve bulgurdan mayalanan boza ile kıyaslanabilir.

 

SONY DSC

Kvas’ın adına ilk defa 989 yılından kalma eski Rus tarih kayıtlarında rastlanır. “Büyük Petro” döneminde her sınıftan Rus arasında yaygın bir içecekken, 19. yüzyıldan itibaren daha çok köylüler, alt tabaka ve keşişler tarafından ve “sudan daha çok” içildiği belirtiliyor.

 

Квас домашний - принт 4

 

Moskova’nın batısında yer alan Zvenigorod kasabası, Ortodoks manastırının bodrumunda üretilen, otantik ve koruyucu içermeyen Kvas’ı ile tanınıyor.

 

1_1

 

Orijinal Kvas çavdar ekmeğiyle yapılsa da, buğday ya da arpa ekmeklerinin mayalanmasıyla da üretilebiliyor. Üretiminde üzümsü meyveler, çilek ve huş ağacı usaresi aromatik bileşen olarak kullanılabiliyor.

 

как-сделать-хлебный-квас

 

Modern ev yapımı Kvas çoğunlukla küçük doğranmış ve fırınlanarak kurutulmuş “Suhari” adı verilen esmer ya da normal çavdar ekmeği, şeker ve aromatik olarak da meyve ya da kuru üzüm eklenerek yapılıyor. Üretim sırasında bu bileşenlere maya kültürü ve “Zakvaska” adı verilen mayalanma başlatıcısı ekleniyor.

 

kvas-domashniy-1

 

 

Rus kültüründe Kvas köklü bir geleneğe sahip. Ve bu gelenek Rus edebiyatında kendini ortaya koyuyor. Bir Rus tarafından yazılıp da Rusları anlatan bir edebiyat eserinde Kvas’arastlamamak zordur.

 

kvas-reklama

 

Dostoyevski, Karamazov Kardeşler romanında, akşam yemeği sırasında içilen ve civarda ünlü olan “Manastır Kvasından” bahseder. Bir başka yerde, sadece bir parça ekmek yemiş ve bir bardak da “Kvas” içmiş olan Alyoşa, gururundan dolayı babası Fyodor Pavloviç Karamazov’un akşam yemeği teklifini reddeder. Ezilenler’de ılık şampanyayı kafasına diken Sizobryuhov: “Sen buna şampanya mı diyorsun? Daha çok Kvas’a benziyor.” der.

 

1377867707_11

 

Kvas Leo Tolstoy’un birçok eserinde yer alır: Anna Karenina‘sında Kvas satıcısı bir çocuk gözlerini tren istasyonundaki Anna’dan ayırmaz. Çocukluğum‘da kendisine bir bardak Kvas doldururken sürahiyi devirip masa örtüsünü kirletir. Kroyçer Sonat‘ta ana karakter Pozdnişev tren yolu inşasında çalışan mujiklerden bahsederken “Köylülerin neyle beslendiğini bilirsin.” der. “Ekmek, kvas ve soğan”

 

kvas-v-domashnih-uslovijah

 

Diriliş‘te Nehludov köylülerin hayatını merak eder. Konuştuğu yaşlı kadın eksik dişlerini gösterir. “Yemeklerimiz iyidir. İlk öğünde ekmek ve kvas ve bir sonrakinde ise kvas ve ekmek…” Savaş ve Barış‘ta Türklerle yapılan barış için şükran ayininden sonra kalabalık katedralden çıktığında Kvas, zencefilli ekmek ve haşhaş tohumu tatlısı satan işportacılar kalabalığa doğru üşüşür.

 

14b0010c59456f28cc5361a8e4406cc3

 

Maksim Gorki’nin Foma Gordeyev adlı ilk romanında Rus usulü öğlen başlayan bir zengin sınıf akşam yemeği anlatılır. “Önce İçinde çavdar peksimetiyle etsiz, yağlı bir ekşi kabak çorbası sunulur. Sonra aynı çorba, içinde ufak doğranmış etle birlikte tekrar servis edilir. Sonra fırınlanmış etler (domuz,kaz, dana ya da işkembe) yulaf lapasıyla yenir. Sonra bir kase daha şehriyeli çorba ve genellikle tatlı takip eder. Yabanmersini, ardıç meyvesi ya da sade ekmekle yapılan kvas içerler. Antonina İvanovna her zaman çeşitli türlerde Kvasstoğu bulundurur.” Niluşka adlı kısa öyküsünde, babasının hala sarhoş olup olmadığı sorulan çocuk: “Hayır ayık. Tek içebildiği Kvas ve kabak çorbası.” der.

 

1340030645_187

 

Anton Çehov’un Vişne Bahçesi oyununun başlarında Tüccar Lopahin karakteri hizmetçi Dunyaşa’ya “Çok narinsin Dunyaşa. Bir hanımefendi gibi giyiniyorsun ve saçlarının şekli de bir hanımefendininki gibi. Böyle yapmamalısın. Konumunu bileceksin.” der ve birazdan ekler. “Bana biraz Kvas getir.” Oyunda kendini hasta hisseden memur Yepihodov hastalığının belirtilerinden birisi olarak “Mesela biraz Kvas içsem aldığım tat neden tahta kurusu gibi geliyor.” der.

 

Nikola_Bear1_BB_CMYK_out2

 

Kvas 1975 yılında Yugoslavya’da düzenlenen alkolsüz içecekler yarışmasında, en büyük rakibi olarak gösterilen Amerikan içeceği cola-cola’nın aldığı 10 oya karşı, kvas 18 oy alarak birinci olmuştu.
Квас торговля
Yazılanlara göre, Rus Prensi Vladimir, 989 yılında Hıristiyanlığı kabul ettikten sonra, halka bal ve kvas dağıtılmasını emretmiştir.

Yazar Hakkında

Tamar M. Tegün

Co-Founder of Cokiiya.com Founder of EnjoyinGeorgia Freelance journalist, writer, traveller.

1 comment

  1. mevlüt yıldırım 2 Mayıs, 2016 at 11:04 Cevapla

    buğday ın mayalanması ile elde edilen iceceğin kansere karşı koruyucu etkisini itü prof bir arkadaş YILMAZ ERGÜVENC İN Acıkladı ve kendisinin kanserden kurtulduğunu belirtti cavdar ında sırasının aynı etkiyi bir miktar sağlıyabileceği araştırılmalı

Post a new comment

error: