Ölen bir yıldızın ruhu, ilk defa bu kadar net görüntülendi!

0

Uzay boşluğunun sonsuz karanlığı içinde ölen bir yıldızın ruhu gibi parıldayan bu baloncuk, yok olan bir yıldızın ardında bıraktığı muhteşem kalıntılar. Gökbilimsel bir nesne olan gezegenimsi bulutsuların bu güne kadar çekilmiş en yüksek çözünürlüklü görüntüsü, ESO 378-1’in Şili’nin kuzeyindeki ESO’nun Teleskopu ile kaydedilmiş.

Güney Baykuş Bulutsusu takma isimli, bu parıldayan küre neredeyse dört ışık-yılı genişliğindeki çapıyla bir gezegenimsi bulutsudur. Resmi adı kuzey gökküresindeki görsel ikizi Baykuş Bulutsusu ile ilgilidir. ESO 378-1 [1], ayrıca PN K 1-22 ve PN G283.6+25.3 olarak kataloglanmış olup Su Yılanı Takımyıldızı doğrultusunda yer almaktadır.

M97_master

Tüm gezegenimsi bulutsular gibi, ESO 378-1’de görece kısa-süreli bir olgu olup, tipik bir yıldız ömrü olan birkaç milyar yıla kıyasla sadece on binlerce yıl sürmektedir [2].

66d87c9e97698143d250996a5bc5ab65

Gezegenimsi bulutsular ölmekte olan yıldızlardan dışarıya atılan genişleyen gaz tarafından meydana gelmektedirler. Başlangıçtaki oluşum aşamalarında parlak ve şaşırtıcı nesneler olsa da bu kürecikler, bileşen gazları uçup ve merkezi yıldızları giderek sönükleştikçe gözden kaybolurlar.

9.-Jet-in-Carina-Nebula-HIDDEN-UNIVERSE

Bir gezegenimsi bulutsu oluşturabilmek için yaşlanan yıldızın Güneş’ten yaklaşık sekiz kat daha fazla kütleye sahip olması gerekir. Bu sınırdan daha ağır olan yıldızlar yaşamlarına adet olduğu üzere dramatik bir şekilde süpernova patlamaları şeklinde son  verirler.

eye-nebulae

 

Bu daha küçük kütleli yıldızlar yaşlanmaya başladıkça dış kısımlarını yıldız rüzgarları ile uzaya atarlar. Bu dış katmanların çoğu kaybolduktan sonra, geride kalan yıldız merkezi mor-ötesi ışınım yaymaya başlar ve bu da çevreleyen gazın iyonlaşmasına neden olur. İyonlaşma nedeniyle genişleyen hayalet gaz tabakası parlak renklerde parlamaya başlar.

maxresdefaultv

Gezegenimsi bulutsu gözden kaybolduktan sonra, geride kalan yıldızsal kalıntı tüm yakıtını bitirene dek milyarlarca yıl daha yanmaya devam edecektir. Sonrasında minicik — ancak sıcak ve çok yoğun — bir beyaz cüce olacak ve milyarlarca yıl içinde yavaşça soğuyacaktır. Güneş’te gelecek birkaç milyar içinde bir gezegenimsi bulutsu oluşturacak ve sonrasında alacakaranlık kuşağını bir beyaz cüce olarak geçirecektir.

Veil_nebula

Gezegenimsi bulutsular Evren’in kimyasal olarak zenginleşmesinde ve evriminde önemli bir rol oynarlar. Bazı diğer ağır elementlerin yanısıra karbon ve azot gibi elementler bu yıldızların içinde yaratılırlar ve yıldızlar arası ortama dönerler. Bu maddelerden daha sonra yeni yıldızlar, gezegenler ve sonunda yaşam meydana gelir. Bu yüzden Carl Sagan şu ünlü sözü söylemiştir: “Hepimiz yıldız tozuyuz.

ngc2244NB03

 

[1] Bu nesnenin içindeki ESO ismi 1970 ve 80’lerde La Silla’daki ESO 1-metrelik Schmidt teleskopu ile elde edilen yeni fotoğrafların dikkatli bir şekilde incelenmesi sonucunda derlenen nesnelerin bir kataloğuna aittir.

[2] Bir yıldızın yaşamına oranla bir gezegenimsi bulutsunun yaşam süresi, bir sabun baloncuğunun yaşamına kıyasla ona üfleyen çocuğun yaşına benzerdir.

Kaynak: Derin Uzay

Yazar Hakkında

Tamar M. Tegün

Co-Founder of Cokiiya.com Founder of EnjoyinGeorgia Freelance journalist, writer, traveller.

hiç yorum yok

error: