Fraktaller ve pürüzsüzlüğün sanatını, Mendelbrot’tan dinleyin

0

Her biri birer alem gibi görünen; kar tanelerinden, karnabahara, ayçiçeklerinden, kara parçalarını saran kıyı şeritlerine kadar her yerde karşımıza çıkan fraktallar, psikedelik sanat meraklılarının aşina olduğu bir form.

Dünya bilim tarihi şüphesiz, merak etmenin evrimi üzerine kuruludur. Sorulmayanları soran, merak edilmeyenleri eden, araştıran insanların hikayeleridir.

Düzensiz ayrıntılar ya da desenlerle giderek küçülen ölçeklerde yinelenen ve tümüyle soyut nesnelerde sonsuza değin sürebilen; öyle ki, her parçanın her bir parçası büyütüldüğünde, yine cismin bütününe benzediği fraktal olgusu da arkasında böyle bir hikaye barındırıyor.

2010’da aramızdan ayrılan Polonya asıllı Amerikalı matematikçi Benoît B. Mandelbrot’un yarattığı fraktal teriminin hikayesi, elinde tuttuğu karmaşık ve birbirini tekrar eden bir karnabaharın yüzeyini nasıl ölçebileceğini merak etmesiyle başlıyor.

Yıllarını bu sorunun yanıtını arayarak geçiren Mandelbrot, ‘fraktal geometri’ adını verdiği bir alanla ilgilenmeye başlıyor.

Sonsuza dek tekrar eden ve her seferinde daha da küçülen şekilleri tanımlamak için oğlunun yardımıyla Latince bir sözlükten seçtiği bir kelime üzerinden Fractal terimini türetiyor.

Mandel_zoom_08_satellite_antenna

Kainattaki en karmaşık yapıların aslında en basit temellere dayandığını belirten Mandelbrot’un mikrodan makroya, makrodan mikroya uzanan bu kendini sonsuz kez tekrar eden yapının hikayesini anlattığı konuşması, şu sözlerle başlıyor;

Karnıbaharın yüzeyini ölçmeye kalktığınızı düşünün. Aslında, çok ilginç. Keskin bir bıçakla karnabaharın çiçeklerinden birini keserseniz, ve kestiğiniz parçalara ayrı ayrı bakarsanız, bütün bir karnabaharı, ama ufak boyutta olduğunu düşünürsünüz. Ve yine kestiğinizde, yine, yine, yine, yine, yine, yine, yine, yine. Ve yine ufak karnabaharlarınız olur. Aslında insanoğlunun deneyimi her zaman her parçası bütününe benzeyen ama sadece daha ufağı olan bu özgün özelliğe sahip bazı şekiller olmuştur.

Peki, insanlık bununla ilgili ne yaptı? Çok, çok az.

Peki ben aslında bu sorunla ilgili çalışırken ne yaptım ve oldukça şaşırtıcı şeyler buldum. Birinin pürüzü bir sayıyla ölçebileceğini buldum.

Mandelbrot_p1130876

 

Mandelbrot’un, dünya bilim tarihinde bir dönüm noktası niteliği taşıyan buluşu fraktallerin hikayesini kendi ağzından dinlemek isterseniz buyrun;

 

 

 

Yazar Hakkında

Tamar M. Tegün

Co-Founder of Cokiiya.com Founder of EnjoyinGeorgia Freelance journalist, writer, traveller.

hiç yorum yok

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

error: