Arada iyi şeyler de oluyor… Ani Harabeleri UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ne alındı

0

Kars’ta bulunan Ani Harabeleri, UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ne eklendi. Böylelikle, ilk defa adaylığı söz konusu olan Ani Harabeleri ile birlikte, Türkiye’den listeye dahil edilen alan sayısı 16’ya çıktı.

15 Temmuz Cuma Günü, 40. toplantısı gerçekleştirilen UNESCO Dünya Miras Komitesi kapsamında dünyanın çeşitli bölgelerindeki bazı “Dünya Kültür Mirası” alanlarının son durumu ele alındı. Komite Başkanı Büyükelçi Lale Ülker’in yönetiminde süren görüşmelerde, bölge temsilcileri çalışmaların yapıldığı alanlardaki son durumu anlattı. Komite, yapılan görüşme ve tartışmalar sonucunda ilk defa aday olan Ani Harabeleri’nin Dünya Miras Listesi’ne dahil edilmesini onadı. Kars’ta bulunan Ani Harabeleri’nin listeye dahil edilmesiyle, Türkiye’nin Dünya Miras Listesi’ndeki alan sayısı 16’ya çıktı.

polatoğlu kilisesi
Oturumda, Yunanistan’daki Philippi Arkeolojik SİT Alanı, İspanya’daki Antequera Dolmens (Dolmen de Menga) Sit Alanı, İran’daki Pers Kanatları (Kehrizleri) ve Hindistan’daki Khangechendzonga Milli Parkı da Dünya Miras Listesi’ne dahil edildi.

resimli-kilise

Kars’a 48 kilometre uzaklıkta bulunan Ani Harabeleri, Ermeni Pakraduni Hanedanlığı’na 11.yy’a kadar başkentlik yapmış ve ipek yolu üzerinde kurulmuş bir yapı oluşuyla İslam ve Hristiyan kültürünün önemli buluşma noktalarından.

Ermenice ismi Անի olan Ani, Kars’ın Merkez ilçesinde, il merkezine 48 km. uzaklıkta, Arpaçay boyunda bulunan ören yeri.

şehirsurları

961-1045 yılları arasında Pakraduni Hanedanlığından Ermeni hükümdarlarının başkenti olan Ani, 11. ila 12. yüzyıla ait bazı İslam mimarisi eserlerini de barındırır.

Manuçehr Camii (1064) ANİ-KARS

Kentin adı en erken 6. yüzyılda Gamsaragan sülalesinden Ermeni beylerine ait bir müstahkem yer olarak geçer. Ermeni Gamsaragan ailesi ile Gürcü Bagrationi (Bagrat) ailesi arasındaki uzun mücadele ikincilerin zaferi ile sonuçlanmış ve 780 yılında Gamsaragan’lar mülklerini Bagratlılara satarak Bizans ülkesine göçmüşler.

kars-s

Bagratlı I. Aşot 885 yılında Abbasi Halifesi ve Bizans İmparatoru tarafından “Ermenistan Kralı/Şehinşah-ı Armen” olarak tanınmış.

Ani, St.Gregory Kilisesi

Aşot ve oğulları önce (bugünkü Tuzluca ilçesinin 8 km kuzeyinde Halimcan köyü yakınında bulunan) Bagaran kentinde, daha sonra (Akyaka ilçesinde Koyucak mevkiinde bulunan) Şirakavan’da ve Kars merkezde hüküm sürmüş.

ani-drawing

961 yılında 3. Aşot (953-977) başkentini Ani’ye taşıyarak burada büyük bir kentin inşasına başlamış.

ani

Kent en parlak devrini 2. Smpat (977-989) ve oğlu Gagik (989-1020) döneminde yaşamış. Bu devirde kent nüfusunun 100.000’i aştığı rivayet edilmekte.

Ani+ruins

1045’te Bizanslılar Ani’yi zaptedip Bagratlı devletine son verince savunmasız ve huzursuz kalan bölge, 1064’te Selçuklu sultanı Alparslan‘a teslim olmuş.

ani_reconstruction_drawing

Kent, 1064 yılına kadar Bizans yönetiminde kalmış ve bu tarihte Selçuklular tarafından zaptedilmiş. Ancak kentte Selçuklu idaresinin kurulmuş olduğuna dair bir belirti yok.

aniiiiii

Selçuklu fethinden kısa bir süre sonra kent ve çevresinin Kürt[4][5][6] kökenli Şeddadi beyliğinin başkenti olmuş. Ani’deki en önemli İslam eseri olan Menuçihr Camii, 1072 yılında Şeddadî emiri Menuçihr tarafından yaptırılmış.

Zakare Mkhrgrdzeli

1190 yılı dolayında Zakare Mkhrgrdzeli adlı Gürcü beyi Ani hisarını üs alarak Kars ve Ahıska bölgesini kapsayan bir egemenlik kurmuş. Mkhrgrdzeli’nin soyundan gelenler önce Tiflis’teki Gürcü krallarına, sonra Moğol İlhanlılar‘a bağlı “atabey” sıfatıyla hüküm sürmüşler.

nii

 

Ani’deki Hıristiyan eserlerinin birçoğu bu devirde yapılmış veya onarılmış. Daha sonra kent Celayirli ve Karakoyunlu devletlerinin egemenliğine girmiş ise de, nüfusu ağırlıkla Ermenilerden oluşmuş.

vv

Ani 1319’daki depremde ağır hasar görmüş, daha sonra Timur tarafından ele geçirilerek tahrip edilmiş. Buna rağmen 1535 Osmanlı-İran savaşında tamamen terkedilinceye dek, kentte bir nüfusun barındığı anlaşılmakta.

Ani, St.Gregory Kilisesib

1001 kilise şehri veya 40 kapılı şehir diye de adlandırılan Ani’nin ilk keşfi 1880’lere uzanan bir yeraltı şehri de var. Bu yeraltı şehrinde 823 yapı ve mağara bulunuyor.[7] Şehir suru, 8 kadar kilise ve bir cami, Ani’de halen ayakta duran eserlerin en önemlileri.

ani1

İki yanı Arpaçay Kanyonu ile çevrili olan kentin plato tarafındaki üçüncü cephesi, 10. yüzyıla ait güçlü surlarla korunmuş. Aslanlı Kapı kentin ana girişini oluşturur. Ani Katedral adı verilen Meryemana Kilisesi, 989 yılında, İstanbul’daki Ayasofya‘nın kubbesini onaran mimar Trdat tarafından inşa edilmiş. Düşey hatları kuvvetli bir şekilde vurgulayan yapı, etkileyici bir yükseklik duygusu elde eder.

ani-harabeleri-buyuk-katedral

1878-1918 döneminde Çarlık Rusyası’nın yönetiminde kalan Ani’de ilk kazılar 1892 yılında Rus Dil Bilimler Akademisi’nde görevli Nicholas Marr tarafından yapılmıştır ve bir müze kurulmuş.

karsani2

Daha sonra sırasıyla Prof. Dr. Kılıç Kökten, Kemal Balkan ve Hacettepe Üniversitesi’nden Prof. Dr. Beyhan Karamağaralı Ani kazı ve restorasyonlarını yönetti. 2006 yılından itibaren çalışmalar, Kars Müzesi Müdürlüğü başkanlığında, Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yaşar Çoruhlu’nun bilimsel danışmanlığında sürdürülmekte.[9]

 

 

 

Yazar Hakkında

Tamar M. Tegün

Co-Founder of Cokiiya.com Founder of Gurbetten Arıyorum and EnjoyinGeorgia Freelance journalist, writer, traveller.

hiç yorum yok

error: